Kategori: Makaleler

Mari Hangi Dilde? Toplumsal Yapılar ve Bireyler Arasındaki Etkileşim Dil, bir toplumun kimliğini, kültürünü ve toplumsal yapısını şekillendiren en önemli araçlardan biridir. Dilin sadece iletişimi sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda toplumsal normları, cinsiyet rollerini ve güç ilişkilerini de yansıttığını pek çok araştırma ortaya koymuştur. Bu yazıda, “Mari hangi dilde?” sorusunu ele alırken, dilin toplumsal yapılarla olan ilişkisini keşfetmeye çalışacağız. Mari dili, Volga Nehri’nin etrafında, Rusya’nın Mari El Cumhuriyeti’nde konuşulan ve Fin-Ugor dil ailesine ait bir dildir. Ancak bu dil, sadece kelimelerle sınırlı değildir. Mari dili, bölgedeki toplumsal ilişkilerin, kültürel pratiklerin ve kimlik oluşumunun bir yansımasıdır. Dilerseniz, bir dilin nasıl sadece iletişimi…

Gecenin Üçte İkisi Ne Demek? Psikolojik Bir Mercek Gece, çoğumuz için sadece karanlık bir zaman dilimi değildir. Hayatın ritmiyle ilgili derin metaforlar barındırır. Ben, insan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri merak eden biri olarak, gecenin üçte ikisinin ne demek olduğunu psikolojik bir perspektiften ele almak istiyorum. Bu kavram metaforik, süreksel ve deneyimsel bir çerçeve sunar. Zamanın akışıyla birlikte zihinsel ve duygusal süreçlerimiz nasıl şekillenir? Bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji açısından bu sorunun yanıtlarını arayalım. Gecenin Üçte İkisi: Simgesel Bir Zaman Dilimi Gecenin üçte ikisi aslında 24 saatlik döngünün belirli bir kısmına işaret eder. Ancak psikolojik açıdan dikkat çekici olan…

Kurşun Radyasyonu Engeller Mi? Çocuklukta Duyduğum O Garip Sözler Bazen, çocukluk hatıralarımı düşündüğümde, aklıma gelen en ilginç anılardan biri annemin bana söylediği bir şeydir: “Kurşun duvarlar radyasyonu engeller.” O zamanlar, bu sözü duyduğumda “Kurşun” kelimesi bana sadece kurşun kalemi, kurşun askerler ve bazen de silahları hatırlatıyordu. Ama annemin söylediklerini dikkatlice dinlediğimde, gerçekten de bir şeyler olduğunu düşündüm. Tabii, o zamanlar tam olarak ne olduğunu anlamış değildim. Ama şimdi, biraz daha büyüyüp ekonomi okuduktan, verilerle uğraşmaya başladıktan ve dünya hakkında daha çok şey öğrendikçe, bu sözleri tekrar hatırladım. Kurşun gerçekten radyasyonu engeller miydi? Hadi, bunu biraz daha derinlemesine keşfedelim. Kurşun Radyasyonu…

İman Eden Herkes Cennete Girer Mi? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Siyaset, sadece devletler arası ilişkilerden ya da güç mücadelelerinden ibaret değildir; aynı zamanda toplumsal düzenin inşasına, yurttaşların katılımına ve ideolojilerin meşruiyetine dair derin bir sorgulama alanıdır. İktidar, kurumlar, ideolojiler ve demokrasi gibi kavramlar, insanların hayatlarını şekillendiren birer yapı taşına dönüşürken, aynı zamanda bu yapıların içindeki çatışmalar ve uyumsuzluklar da toplumsal gerçekliği sürekli bir gerilim içinde tutar. Peki, din ve siyaset ilişkisi bağlamında; “İman eden herkes cennete girer mi?” sorusu nasıl ele alınabilir? Bu soru, hem dinî inançların hem de toplumsal yapının iç içe geçtiği, aynı zamanda katılım ve meşruiyet…

Kolay Morarma ve Vitamin Eksikliği: Felsefi Bir İnceleme Giriş: İnsanın Kırılganlığı Üzerine Bir Soru Bir sabah aynada yüzünüzde belirgin bir morluk fark ettiğinizde, ilk düşünceniz ne olur? Bir kazaya mı uğradınız, yoksa vücudunuz size kendi içsel sağlığıyla ilgili bir mesaj mı veriyor? Morluklar, genellikle fiziksel bir travmanın dışavurumu olarak görülse de, bedensel bu tür işaretlerin ardında derin felsefi sorular yatar. İnsan vücudu, tıpkı düşünceleri ve duyguları gibi, bazen bilincimizden bağımsız olarak kendini gösterir. Peki, bu morlukların kaynağı yalnızca fiziksel bir eksiklikten mi ibaret? Vitamin eksikliklerinin vücutta neden olduğu bu tür belirtiler, daha derin ontolojik ve epistemolojik soruları gündeme getirmez mi?…

Ağa Paşa Gibi Unvanlar Kim Kaldırdı? Bir sabah, geçmişe dönüp bakarken, bir an durdum ve düşündüm: “Ağa” ya da “Paşa” gibi unvanlar, ne zaman ve nasıl tarihe karıştı? Bu tür unvanlar, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet’e geçişle birlikte çokça tartışılmış, hatta resmi olarak kaldırılmıştır. Peki, bu unvanları kim kaldırdı ve bu değişim nasıl gerçekleşti? Hadi gelin, birlikte hem tarihe kısa bir yolculuk yapalım, hem de bu unvanların toplumsal yapımızdaki yeri ve Cumhuriyetin bu değişimi nasıl gerçekleştirdiği üzerine derinlemesine düşünelim. Osmanlı İmparatorluğu ve Unvanlar: Toplumun Hiyerarşik Yapısı Osmanlı İmparatorluğu, uzun bir süre boyunca çok büyük bir coğrafyaya hükmetmiş ve bünyesinde pek çok farklı…

Alan Turing Testi: İnsan Davranışlarının Derinliklerine Yolculuk Beynimizdeki düşünceler, duygular ve bilinçli deneyimler, insan olmanın özüdür. Ama bu deneyimleri, bir yapay zekâ (YZ) taklit edebilir mi? Bu soru, Alan Turing’in 1950’lerde ortaya koyduğu meşhur testle birlikte felsefi ve psikolojik bir merakın da doğmasına neden oldu. “Alan Turing testi neyi çözer?” diye sorarken, aslında bizler insan olmanın ne olduğunu, bilinçli düşüncelerin nasıl işlediğini ve yapay zekânın bu süreçlere nasıl entegre olabileceğini sorguluyoruz. İnsan beyni, karmaşık bir yapıdır; düşünceler, duygular ve sosyal etkileşimler birbirine bağlıdır ve her bir parça, tüm bu işleyişin nasıl bir bütün haline geldiğini anlamamıza yardımcı olur. Turing testi,…

Yoğurttan Ayran Fiziksel Mi? Bir sabah, sabah kahvaltısında yoğurt yediğinizi ve ardından bir bardak ayran içtiğinizi hayal edin. Basit bir alışkanlık gibi görünebilir. Ama gerçekten düşündüğünüzde, yoğurttan ayran yapmanın arkasında neler olduğunu hiç sorguladınız mı? Yoğurt, ayranla birleştiğinde, aslında bir kimya ya da fiziksel değişim mi gerçekleşiyor? Yoksa, bu iki besinin birleşimi sadece kültürel bir alışkanlık mı? Bu sorular, aslında yoğurt ve ayran arasındaki ilişkiye dair derin bir keşif yapmamızı sağlıyor. Yoğurt ve Ayran: Kökler ve Bağlantılar Yoğurt ve ayran, Türk mutfağının vazgeçilmez iki unsuru olsa da, bunların birbirine dönüşme hikâyesi çok daha eskiye dayanıyor. Her iki besin de sütle…

Trabzon Akvaryumda Ne Var? Kültürel Bir Perspektif Farklı kültürleri keşfetmeye hevesli bir insan, her yeni deneyimde bir öykü arar. Nerede olursa olsun, gözlemler, hisler ve düşünceler, bizim kim olduğumuzu ve dünya ile nasıl bir ilişki kurduğumuzu anlamamıza yardımcı olur. Doğal dünyaya, biyolojik çeşitliliğe ve farklı ekosistemlere olan ilgi, sadece bilimsel bir merakın ötesine geçer; kültürlerarası etkileşimlerin, kimlik ve değerlerin şekillendiği bir yansıma haline gelir. Trabzon Akvaryumu’nu ziyaret etmek, bir bakıma deniz altı dünyasının sunduğu estetik ve bilimsel bilgiyi keşfetmek değil, aynı zamanda bu gezinin ardında yatan toplumsal anlamları, sembolleri ve kimlikleri incelemektir. Peki, Trabzon Akvaryum’da ne var? Bu soruya bir…

Kaz Eş Anlamı Ne? Psikolojik Bir Mercekten İnceleme İnsan davranışlarını ve zihinsel süreçleri anlamak, her zaman ilgi çekici olmuştur. Neden bir kelimeyi daha çok seviyoruz, başka birini ise göz ardı ediyoruz? Bazı kelimeler bizde belirli duygusal tepkiler uyandırırken, bazıları hiç bir şey hissettirmeyebilir. Bu, yalnızca dilin kendisiyle ilgili değil, aynı zamanda zihinsel ve duygusal süreçlerle de ilgilidir. “Kaz eş anlamı ne?” sorusu, ilk bakışta basit bir dilbilgisel soru gibi görünebilir, fakat aslında insan zihninin derinliklerine inmeyi gerektiren psikolojik bir araştırmaya dönüşebilir. Kaz kelimesinin eş anlamlılarını keşfederken, bu kelimelerin bizde nasıl yankılandığını, nasıl anlam kazandığını, hatta toplum içindeki sosyal etkileşimlerde nasıl…